Veelgestelde vragen Stamrecht BV

Als eigenaar van een Stamrecht BV heb je waarschijnlijk al goed nagedacht over de fiscale voordelen en je uitkeringsmogelijkheden. Maar één vraag blijft vaak liggen: wat gebeurt er eigenlijk met je Stamrecht BV als je komt te overlijden? Logisch dat die vraag speelt, want er is veel onduidelijkheid over wat automatisch geregeld is en wanneer je zélf iets moet doen.

Het korte antwoord: nee, voor de stamrechtuitkering zelf hoef je in je testament meestal niets te regelen — de wet en je stamrechtovereenkomst regelen dat al. Voor de aandelen in je BV kan een testament wél verstandig zijn als je die op een andere manier wilt laten overgaan dan de rest van je vermogen.

Belangrijk is dat je twee dingen uit elkaar houdt: de aandelen in je Stamrecht BV en het recht op de stamrechtuitkering. Die volgen elk hun eigen route en hebben elk hun eigen fiscale spelregels. Hieronder leg ik het uit.

Wat er automatisch gebeurt

Kom je te overlijden, dan treden er een paar dingen automatisch in werking.

De aandelen in je Stamrecht BV vallen in je nalatenschap, net als je andere bezittingen, en gaan volgens de wet of je testament over op je erfgenamen.

Het recht op de stamrechtuitkering blijft bestaan, maar volgt niet zomaar je erfgenamen. De stamrechtovereenkomst blijft van kracht en bepaalt wie de uitkeringen na jouw overlijden ontvangt — en dat is een beperkte, wettelijk vastgelegde kring (daarover hieronder meer).

De kring van gerechtigden: wie mag de uitkering ontvangen?

Dit is het punt waar het bij een stamrecht om draait. De stamrechtvrijstelling geldt alleen als de uitkering na je overlijden toekomt aan een beperkte kring: je (ex-)partner en/of je kinderen tot 30 jaar. De uitkering aan een kind moet uiterlijk stoppen als het kind 30 wordt.

Is er bij je overlijden niemand uit die kring? Dan valt de stamrechtverplichting vrij in de winst van de BV en wordt die in één keer belast. Datzelfde risico ontstaat als je de uitkering zou willen laten toekomen aan iemand buiten die kring — bijvoorbeeld een kleinkind of een goed doel. De aandelen mag je aan wie je wilt nalaten, maar het recht op de uitkering is aan deze kring gebonden. Dat onderscheid is cruciaal.

Erfbelasting: waar je erfgenamen rekening mee moeten houden

Dat de aandelen “gewoon in je nalatenschap vallen” betekent niet dat er fiscaal niets gebeurt. Je erfgenamen betalen erfbelasting over de waarde van de aandelen in de Stamrecht BV.

De bedrijfsopvolgingsregeling — de grote vrijstelling die geldt bij het erven van een onderneming — is hier meestal niet van toepassing. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat een Stamrecht BV doorgaans geen materiële onderneming drijft, maar alleen vermogen beheert. Je erfgenamen kunnen dus niet op die vrijstelling rekenen en betalen erfbelasting over de waarde van de BV.

Meer hierover lees je in het artikel Erven van een stamrecht BV: geen vrijstelling.

Waarom de stamrechtovereenkomst het meeste al regelt

Zie de stamrechtovereenkomst als een ingebouwd vangnet. Daarin staat al precies wanneer, hoe en onder welke voorwaarden er uitgekeerd wordt — ook na een overlijden, binnen de kring van gerechtigden. Daar hoef je zelf niets extra’s voor te doen.

Samen met het erfrecht (of je bestaande testament) is dat voor de meeste eigenaren van een Stamrecht BV genoeg. Een aparte testamentaire regeling speciaal voor de BV is vaak niet nodig. De vraag “wat gebeurt er met mijn Stamrecht BV als ik overlijd?” is daarom meestal makkelijker te beantwoorden dan mensen denken.

Wanneer je wél iets moet regelen in je testament

In een paar situaties is een specifieke regeling wél verstandig — meestal als je wensen afwijken van de gewone erfopvolging.

Situatie 1: je wilt de aandelen anders verdelen dan de wet regelt. Stel, je hebt twee kinderen en je wilt dat het ene kind de woning krijgt en het andere de aandelen in de BV. Dan leg je dat expliciet vast in je testament.

Situatie 2: je wilt de aandelen nalaten aan iemand buiten je directe familie. Denk aan kleinkinderen, een goed doel of iemand anders die je na aan het hart ligt. Voor de aandelen kan dat via je testament. Let op: dit gaat over het eigendom van de BV, niet over het recht op de stamrechtuitkering — dat blijft gebonden aan de kring van partner en kinderen tot 30 jaar. Wil je hier iets mee, laat je dan vooraf goed adviseren, want een verkeerde constructie kan de stamrechtvrijstelling kosten.

Situatie 3: je wilt eigendom en uitkering splitsen. Het is mogelijk om het eigendom én het bestuur van de BV bij je kinderen te leggen, terwijl de uitkeringen naar je partner gaan. De kinderen doen dan het beheer, je partner ontvangt de uitkeringen binnen de fiscale kring. Wil je weten wanneer die uitkeringen moeten starten? Kijk dan bij uitkeren uit je Stamrecht BV.

Situatie 4: je wilt de BV na je overlijden laten ontbinden. In plaats van de uitkeringen te laten doorlopen, kun je de BV laten stoppen of afwikkelen. Dat kan in bepaalde gevallen fiscaal gunstig zijn, maar het vraagt om een uitdrukkelijke regeling in je stamrechtovereenkomst. Kijk bij stoppen met de Stamrehct BV voor meer informatie.